Polish Art World - Polska Sztuka w Świecie
Strona główna · Artyści · Galerie autorskie · Galerie · Domy Aukcyjne · Kolekcje · Publikacje · Aktualności · Ogłoszenia

Oferty - Ogłoszenia

Bogusław Lustyk (ur. /b.1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b. 1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b.1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b.1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b. 1940)
więcej ogłoszeń

Jerzy Duda - Gracz


powiększ/zoom

1941 - 2004

Malarstwo, Grafika, Instalacje

Malarz, rysownik, scenograf, publicysta, profesor sztuk plastycznych. Mówił, że jest „chory na Polskę”. Wśród mistrzów wymieniał największych realistów J. Chełmońskiego i J. Matejkę. Ale jego pędzel, perfekcyjny warsztatowo, deformował rzeczywistość, stwarzając Polskę innej kategorii. Posługiwał się przy tym rozpoznawalnymi „cytatami z rzeczywistości”, nadając im często symboliczną, czasem groteskową interpretację.

Ogromną i niesłabnącą popularność przyniosły mu prace z lat 60. i 70. Złośliwi nazywali go „najsłynniejszym malarzem Polski Ludowej”. A Jerzy Duda-Gracz powtarzał, że maluje co mu w duszy gra i że „maluje dla ludzi”. W jego dorobku jest ponad 170 indywidualnych i 350 zbiorowych wystaw. Czy trzeba dodawać, że chętnie kupowano jego obrazy? Od 1974 r. są obecne na krajowych aukcjach współczesnych dzieł sztuki.

W rodzinnej Częstochowie zapamiętano Jerzego Dudę-Gracza ze szkicownikiem i ołówkiem w ręku. Górujące nad miastem sanktuarium na Jasnej Górze było dla niego pierwszym plenerem i fundamentem drogi malarskiej. W 1955 r. rozpoczął naukę w Liceum Plastycznym, gdzie, jak często wspominał – spotkał najważniejszego mentora, prof. Edwarda Mesjasza, który nauczył go „wierności sobie, zawsze i wszędzie”.

W 1968 r. otrzymał dyplom na wydziale grafiki w Katowicach (filia krakowskiej ASP). Później wykładał na Uniwersytecie Śląskim i w Europejskiej Akademii Sztuki w Warszawie.

Jego malarska opowieść rozpoczęła się cyklem „Motywy i Portrety Polskie” (1968-1979), który odbierano jako krytyczny i prześmiewczy komentarz do PRL-u, ze słynnym „Tryptykiem polskim” (1972) czy „Hamletem polnym” (1977). W „Motywach, Tańcach, Dialogach Polskich” (1980-1983) do świata prowincjonalnej brzydoty artysta dołączył historyczno-literackie konteksty. Kolejne „Obrazy Jurajskie” (1984-1986), podobnie jak późniejsze „Powroty”, będą reminiscencją wewnętrznego świata dzieciństwa, z obsesjami erotyczno-religijnymi i szczególnie eksponowanym motywem drogi. Wreszcie, tą swoistą dokumentację, dopełnią: „Obrazy Arystokratyczno–Historyczne” (1985-1991) oraz „Pejzaże Polskie” i „Obrazy Prowincjonalno-Gminne” (malowane od 1986).

Równolegle z tym nurtem Jerzy Duda-Gracz dotyka sfery sakralnej. Początkiem są litografie do wierszy J. Kulmowej pt. „Jak to Panjezusek cierniowy po świcie przepatrywał” (1973). Nawiązania do drogi krzyżowej i scen Nowego Testamentu będą często powracać w cyklu „Motywów Polskich” i krystalizować się w „Golgocie z Brennej” (1985) przeznaczonej do kaplicy Sióstr Maryi Niepokalanej oraz w „Golgocie Eremickiej” (1990). Pojawią się też pojedyncze, ogromne obrazy jak np. „Victoria” (1983) i „Angelus” (1984) – inspirowane muzyką W. Kilara, czy „Najnowszy Testament” wpisany w cykl „Obrazów Prowincjonalni-Gminnych”. W 1995 r. powstaje plafon „Przemienienie Pańskie” do kościoła we wsi Kamion-Toporów (wymiary 534 x 505 cm) oraz przedostatnia Droga Krzyżowa zwana „Golgotą Nadrzeczną” (1998). Wiosną 2000 r. artysta rozpoczyna pracę nad wyjątkowym dziełem, przeznaczonym dla Jasnogórskiego Sanktuarium (18 prawie dwumetrowych stacji Drogi Krzyżowej). Jerzy Duda-Gracz powie: „Ta Golgota jest dzisiaj, teraz i tutaj, w katolickiej Polsce”.

Ostatnim, wielkim akordem malarskim jest cykl „Chopinowski”. Składa się 295 obrazów, które są wyjątkową i „pejzażową” interpretacją wszystkich dzieł kompozytora.

Prace Jerzego Dudy-Gracza znajdują się w państwowych i prywatnych kolekcjach na całym świecie, m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie, Gdańsku i Poznaniu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Śląskim (stała ekspozycja), Muzeum Watykańskim, Muzeum im. A. Puszkina (Moskwa) oraz w galeriach i kolekcjach sztuki współczesnej m.in. w Austrii, Belgii, Japonii, Meksyku, Norwegia, Rosji, USA, Wenezueli, Wielkiej Brytanii, Włoch.

Jerzy Duda-Gracz jest laureatem wielu prestiżowych nagród, np. Nagrody Krytyki im. C.K. Norwida (19765), Medalu „Polonia” (1993), Nagrody św. Brata Alberta (2001), Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia artystyczne (2000).

Jerzy Duda-Gracz zmarł nagle podczas pleneru w ulubionym Łagowie. Warto pamiętać, że oprócz obrazów pozostawił słowa: „To wyznanie jest mi potrzebne jak znak identyfikacyjny przynależności do świata prowincji, wszelkiej powiatowości i peryferyjności, do świata drugorzędnego z jego podejrzanym pięknem, smutkiem, śmiesznościami i kompleksami. Ze zbiorowiskiem tych wszystkich polskich grzechów, które tutaj na obrzeżach Europy, zakwitają z taką rozpaczliwą siłą, z taką miłością nieodwzajemnioną, z triumfującą głupotą i kompleksami, a wreszcie z lirycznym, tęsknym cichym smutkiem”. („Powroty”, 1994)

Wieś Jaworki - Mały Szał
Motyw Polski - Kobietom Wybrzeża
Motyw Polski - Hamlet Polny
Polska Szkoła Jazdy - Farbowanym Lisom

zobacz wszystkie (5)    

Informacje dodatkowe

 
   powrót