Polish Art World - Polska Sztuka w Świecie
Strona główna · Artyści · Galerie autorskie · Galerie · Domy Aukcyjne · Kolekcje · Publikacje · Aktualności · Ogłoszenia

Oferty - Ogłoszenia

Bogusław Lustyk (ur. /b. 1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b.1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b. 1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b. 1940)
Bogusław Lustyk (ur. /b.1940)
więcej ogłoszeń

Maciej Urbaniec


powiększ/zoom

Rok wydania: 2007



Maciej Urbaniec
opracowanie graficzne: Piotr Garlicki, teksty: Anna Zabrzeska-Pilipajć
2006
Oficyna Wydawnicza RYTM
ISBN 83-87321-81-8

Album jest pierwszym tak wnikliwym kompendium wiedzy na temat życia i twórczości jednego z głównych przedstawicieli polskiej szkoły plakatu – Macieja Urbańca. Publikacja zawiera m.in. kalendarium, wykaz nagród i wyróżnień, wystaw indywidualnych i zbiorowych, bibliografię oraz katalog plakatów (wybór) m.in. teatralnych, społecznych, politycznych.



MACIEJ URBANIEC
MALARZ NIESKOŃCZONOŚCI I PATRIOTYZMU

Wyobraźnia artystów sięga niekiedy rzeczywistości, która wymykał się naszej intuicji i bezpośredniemu poznaniu. Taką wyobraźnią dysponował jeden z filarów Polskiej Szkoły Plakatu, współtwórca polskiej dyplomacji wizualnej – Maciej Urbaniec. Jego wyobraźnia artystyczna dotyczyła świata cząstek elementarnych opisywanych przez mechanikę kwantową. Był plakacistą i profesorem w Akademiach Sztuk Pięknych we Wrocławiu i Warszawie (ur. w Zwierzyńcu 1.IX.1925 - zm. w Nowym Sączu 19.V.2004). W 1968 r. zaprojektował okładkę dla serii książek popularno-naukowych wydawanych przez PIW. Seria ta jest łatwo rozpoznawana znakami plusa, minusa i nieskończoności czyli wstęgi Möbiusa, która jest przykładem powierzchni posiadającej tylko jedna stronę i jeden brzeg. Popularyzacja niespodziewanego odwrócenia prawej strony na lewą wydaje się bardzo łatwa przy użyciu programów komputerowych, ale w malarstwie tradycyjnym prawie niemożliwa. Sytuacje obrócenia stron znają dobrze fizycy, kiedy przełożenie elementu o 360 stopni zmienia ten element na jego odbicie. Maciej Urbaniec potrafił taką powierzchnie namalować bez pomocy sprzętu komputerowego.
Postrzeganie bogatego dorobku Macieja Urbańca zmienia się w oczach, skojarzeniach i wyobraźni po lekturze obszernej monografii na jego temat. Album opracowany przez Annę Zabrzeską-Pilipajć i zaprojektowany przez Piotra Garlickiego, przygotowało i luksusowo wydało Towarzystwo Przyjaciół Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. To pierwsza obszerna monografia dotycząca Macieja Urbańca, a jednocześnie niemal encyklopedia bogato i starannie udokumentowana przywołaniem 170 najlepszych prac Profesora.
Dorobek artysty pokazano w albumie z wielu perspektyw. Jest opis twórczego życia i najważniejszych dokonań, uporządkowany w dokładnym kalendarium. Są szczegółowe wykazy nagród, wystaw indywidualnych i dokumentacja udziału Urbańca w najważniejszych wystawach zbiorowych. Monografia ma cechy naukowe. Autorka, pracownik naukowo-badawczy Muzeum Plakatu w Wilanowie, zestawiła wnikliwie bibliografię dotycząca drogi twórczej Urbańca oraz wybór jego plakatów z lat 1957–2000.
Anna Zabrzeska pokazała artystyczny wkład Macieja Urbańca w kształtowanie polskiej szkoły plakatu, która rodziła się w przyjaźni i twórczej rywalizacji z Henrykiem Tomaszewskim, Franciszkiem Starowieyskim, Waldemarem Świerzym, Janem Lenicą, Romanem Cieślewiczem i Julianem Pałką. Wszyscy wymienieni projektanci należeli do elitarnego związku twórczego: Alliance Graphiques International.
W albumie z okładką plakatu Międzynarodowego Dnia Dziecka pokazano najsłynniejsze prace Urbańca. Plakaty teatralne do Halki, Wesela, Kartoteki, Wieczoru Trzech Króli i Śpiewnika domowego, antywojenne: ABC i Auschwitz 1945–1965; sportowe do Kolarskiego Wyścigu Pokoju, Spartakiady 1964, Narciarskiego Memoriału Heleny Marusarzówny i Bronisława Czecha – Zakopane 1964, Europejskich Igrzysk Juniorów w Lekkiej Atletyce – Warszawa 1964; kilkanaście plakatów dla cyrku z parafrazą Mona Lizy w roli kontorsjonistyki (artystka wykonująca akrobacje w parterze); reklamujące turystykę przyjazdową do Polski i polowania w Polsce; plakaty zamawiane przez kontrahentów zagranicznych oraz przygotowane na 5 i 19 Międzynarodowe Biennale Plakatu w Warszawie. Kilka z nich zostało omówionych, np. Wieczór Trzech Króli dla Teatru im. Juliusza Osterwy z lubelskim Zamkiem w tle oraz kompozycja ze sznurem do Wesela w Teatrze Narodowym.
Brakuje w albumie wydanym w 2006 r. adnotacji, że Maciej Urbaniec w 1982 r. w czasie stanu wojennego, wprowadził w projektowanie styl plakatu żałobnego. Śpiewnik domowy Stanisława Moniuszki dla Teatru Narodowego zaprojektowany był niemal graficznie, jako szaro-czarny z wibrującą pięciolinią, przywołującą skojarzenia z drutem kolczastym zasieków i z nutami odczytywanymi jako kule grożące życiu narodu. Wnikliwa cenzura stanu wojennego ten projekt akceptowała nie dostrzegając i nie rozumiejąc, że w znakach muzycznych zawarta jest dramatyczna symbolika patriotyczna. Reprodukcja tego plakatu w najnowszym albumie z tłem jasno fioletowym zamiast bieli jest błędem i niestosownością wobec wyrafinowanego zamysłu Macieja Urbańca, albo przynajmniej myśleniem odległym od mistrzowskiej i patriotycznej wyobraźni artysty.
Mocną stroną publikacji są omówienia dorobku Urbańca ukazane przez analizę zjawiska ruchu w plakatowym obrazie, współdziałania znaków i płaszczyzn, odczytywanie autoironii jako psychologicznej gry skojarzeń oraz inne celne wyjaśnienia roli rekwizytów jako znaków w plakatowych instalacjach przestrzennych w takich pracach jak Halka, Poznaj góry w Polsce, Cepelia, Choroby weneryczne, Cyrk radziecki, Płock zaprasza, PZPN, Borys Godunow, Stop dziecko na drodze, Stop. Likwiduj gwałt.
W albumie pokazano wybrane okładki książek do serii PIW – Plus Minus Nieskończoność – Duch spadł z nieba Ditfurtha, Tyrania chwili Eriksena, Język tekst, interpretacja – Ricoeura i Ziarna mowy Aitchisona.
W albumie z syntezą dorobku Macieja Urbańca brakuje przypomnienia, że był Profesor autorem znaku POLONIA dla polskiego udziału w Wystawie Uniwersalnej EXPO’92 w Sewilli i współautorem plakatu EXPO’92, który w nakładzie 200.000 egz. popularyzował najnowszą historię Polski z ukazaniem symbolu czytelnego na świecie.
Znak ten utrwalił następnie profesor Tomasz Bogusławski (Rektor ASP w Gdańsku) w okolicznościowym stemplu serii Tysiąclecia w 2001 r. wprowadzonym do obiegu przez Pocztę Polską z postaciami znaczącymi naszą historię, m.in. z Lechem Wałęsą i Krzysztofem Pendereckim.
Nie ma w albumie ważnej informacji i przypomnienia, że Maciej Urbaniec projektował plakatowy portret Lecha Wałęsy w 1989 r., gdy Polak otrzymywał w Barcelonie od głównego katalońskiego dziennika El Periodico tytuł Człowieka Roku Nowej Ery.
Ten portret pokazywano na wystawach w Antwerpii, Barcelonie, Berlinie, Brukseli, Gdańsku, Krakowie, Lipsku, Pradze i Warszawie, a reprodukowano wielokrotnie w publikacjach europejskich wydanych po angielsku, czesku, flamandzku, francusku, hiszpańsku, niemiecku i polsku.

Władysław Serwatowski

Maciej Urbaniec – opracowanie graficzne Piotr Garlicki, teksty Anna Zabrzeska-Pilipajć, konsultacje: Stanisław Wieczorek, Wiktor Jędrzejec,
redakcja Oficyna Wydawnicza RYTM, © - Towarzystwo Przyjaciół Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ISBN 83-87321-81-8, Warszawa 2006.

 
   powrót